Ja, het CO-vrijcertificaat is wettelijk verplicht voor monteurs die gasverbrandingstoestellen in bedrijf stellen. Dit geldt voor cv-ketels, geisers, gashaarden en gaskachels in woningen. Zonder een geldig Bewijs van Vakmanschap CO mag je deze werkzaamheden niet zelfstandig uitvoeren, ongeacht je ervaring of andere diploma’s. In dit artikel lees je voor welke situaties de certificeringsplicht precies geldt, wat de gevolgen zijn van werken zonder geldig certificaat, en hoe je je CO-vrijpas verlengt.
Voor welke werkzaamheden is het CO-vrijcertificaat wettelijk vereist?
Het CO-vrijcertificaat, officieel het Bewijs van Vakmanschap CO, is wettelijk vereist voor het in bedrijf stellen van gasverbrandingstoestellen. Dit omvat cv-ketels, combiketels, geisers, gashaarden en gaskachels in woningen. De verplichting is vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), artikel 6.45, in combinatie met de Omgevingsregeling (OR), artikel 3.47 voor de vakbekwaamheidseisen aan de inbedrijfsteller. Dit geldt voor elke monteur die dit werk zelfstandig uitvoert.
Belangrijk onderscheid: onderhoud, reparatie en vervanging mogen worden uitgevoerd door een Voldoende Onderricht Persoon onder toezicht van een vakbekwame eerste monteur met Vakmanschap CO. Het daadwerkelijk in bedrijf stellen van een toestel mag echter uitsluitend worden gedaan door een monteur met een geldig persoonscertificaat. Toezicht van een gecertificeerde collega is hierbij geen vervanging.
De wettelijke competentie-eisen voor de inbedrijfsteller zijn uitgebreid. Ze omvatten onder andere:
- Beoordeling van de opstellingsruimte, ventilatie en rookgasafvoer
- CO-meting in de omgevingslucht (maximaal 5 ppm vereist voor inbedrijfstelling)
- Meting van rookgas CO, O2 en temperatuur conform NEN-EN 50379 deel 2
- Gebruikersvoorlichting over de installatie in samenhang met ventilatie en rookgasafvoer
Monteurs met een SCIOS-diploma zijn niet vrijgesteld van deze verplichting. Zij moeten alsnog een geldig Bewijs van Vakmanschap CO behalen om gasverbrandingstoestellen zelfstandig in bedrijf te mogen stellen.
Wat zijn de gevolgen van werken zonder geldig CO-vrijcertificaat?
Werken zonder geldig CO-vrijcertificaat is een wettelijke overtreding met directe zakelijke en juridische gevolgen. Een monteur die zonder geldig Bewijs van Vakmanschap CO een gasverbrandingstoestel in bedrijf stelt, handelt in strijd met het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dit geldt ook als het certificaat is verlopen, ook al is de kennis nog aanwezig.
Voor het installatiebedrijf zijn de gevolgen eveneens ernstig. Een bedrijf dat een onvoldoende gekwalificeerde monteur inzet, riskeert schorsing van het bedrijfscertificaat. Bij een zogenaamde kritieke afwijking, zoals het inzetten van een monteur zonder geldig persoonscertificaat, wordt het bedrijfscertificaat direct geschorst. Als het probleem niet binnen drie maanden wordt hersteld, wordt het certificaat ingetrokken.
De certificeringsplicht bestaat juist om het risico van koolmonoxide structureel te beheersen. Koolmonoxide is een onzichtbaar en reukloos gas dat dodelijk kan zijn.
Hoe lang is het CO-vrijcertificaat geldig en wanneer moet je hercertificeren?
Het Bewijs van Vakmanschap CO is vijf jaar geldig. Na afloop van deze periode moet de monteur hercertificeren om zijn Vakmanschap CO te verlengen en bevoegd te blijven voor het in bedrijf stellen van gasverbrandingstoestellen. Het certificaat wordt automatisch opgeslagen in de persoonlijke app Vakpaspoort Techniek.
Het is verstandig om ruim voor de vervaldatum te beginnen met de voorbereiding op hercertificering. Een verlopen certificaat betekent dat je per direct niet meer bevoegd bent om gasverbrandingstoestellen in bedrijf te stellen. Er is geen wettelijke uitlooptermijn. Wacht je te lang, dan loop je het risico op een gat in je certificering, wat zowel voor jou als voor je werkgever direct planningsproblemen oplevert.
Het bedrijfscertificaat, dat op bedrijfsniveau wordt afgegeven, heeft een maximale geldigheidsduur van drie jaar. De certificerende instelling voert jaarlijks een organisatiegericht en projectgericht vervolgonderzoek uit. Persoonscertificaat en bedrijfscertificaat zijn twee afzonderlijke verplichtingen die allebei actueel moeten zijn.
Geldt de certificeringsplicht ook voor zzp’ers en kleine installatiebedrijven?
Ja, de certificeringsplicht geldt onverkort voor zzp’ers en kleine installatiebedrijven. Elke monteur die gasverbrandingstoestellen in bedrijf stelt, heeft een geldig persoonscertificaat nodig, ongeacht de omvang van het bedrijf of de rechtsvorm. Er is geen uitzondering voor zelfstandigen.
Op bedrijfsniveau bestaan er wel verschillende certificeringsschema’s die aansluiten op de bedrijfsgrootte. De drie erkende schema’s zijn BRL 6000-25 (InstallQ), BRL K25000 (Kiwa) en NHK 2021 (uitsluitend gashaarden/gaskachels). De BRL K25000 van Kiwa is met name geschikt voor zzp’ers en kleinere bedrijven. Dit schema is beknopter van opzet en audits worden grotendeels remote uitgevoerd, wat flexibiliteit biedt en minder tijd kost. De BRL 6000-25 van InstallQ is meer geschikt voor grotere bedrijven of bedrijven die al beschikken over een BRL 6000-AB certificaat.
Gecertificeerde installatiebedrijven zijn verplicht het CO-VRIJ beeldmerk te voeren, zodat consumenten kunnen zien dat zij te maken hebben met een gecertificeerd bedrijf. Dit beeldmerk moet zichtbaar zijn op de persoonslegitimatie van de installateur. Het register van gecertificeerde bedrijven is raadpleegbaar via CO-VRIJregister.nl.
Hoe vernieuw je een verlopen of bijna verlopen CO-vrijcertificaat?
Het verlengen van een CO-vrijcertificaat, ook wel hercertificering Vakmanschap CO genoemd, verloopt via een vastgesteld traject met een theorietoets en een praktijkexamen, afgenomen door een door InstallQ geaccrediteerde exameninstelling. Je kunt dit traject volgen via vakmanschapco.nl, maar een goede voorbereiding verhoogt de slaagkans aanzienlijk.
De hercertificering bestaat uit twee onderdelen. Eerst leg je de officiële theorietoets voor CO-erkenning af via vakmanschapco.nl. Pas na het behalen van de theorietoets kun je je inschrijven voor het praktijkexamen voor Monteur Werktuigkundige Installaties en Service en Onderhoud. Het nieuwe Bewijs van Vakmanschap CO is na succesvolle afronding opnieuw vijf jaar geldig en wordt automatisch bijgewerkt in de Vakpaspoort Techniek-app.
Praktische voorbereiding is geen overbodige luxe. Wie al jaren op de werkvloer werkt, merkt dat de examenomgeving anders is dan de dagelijkse praktijk. Een gerichte training helpt je de theorie te structureren, de meetprocedures te herhalen en zeker te zijn van de normen en grenswaarden die tijdens het examen worden getoetst.
Hoe IW Nederland helpt bij hercertificering Vakmanschap CO
IW Nederland biedt praktijkgerichte trainingen die je direct voorbereiden op het theorie- en praktijkexamen voor het Bewijs van Vakmanschap CO. De trainingen zijn ontwikkeld voor werkende professionals in de installatiesector: cv-monteurs, servicetechnici en allround installateurs die hun Vakmanschap CO willen verlengen zonder onnodig veel tijd kwijt te zijn.
Wat IW biedt voor hercertificering Vakmanschap CO:
- Theorievoorbereiding inclusief de officiële theorietoets via vakmanschapco.nl op de laatste trainingsdag
- Praktijktraining ter voorbereiding op het CO-praktijkexamen, gericht op het profiel Installeren
- Training in meer dan 40 praktijkcentra verspreid over Nederland, met volledig ingerichte werkplaatsen
- Persoonlijke begeleiding gedurende het hele traject
Wacht niet tot je CO-vrijpas is verlopen. Bekijk het trainingsaanbod van IW Nederland voor hercertificering Vakmanschap CO en zorg dat je bevoegd blijft voor het werk dat je dagelijks doet.