Ja, je werkgever mag je verplichten een CO-certificaat te halen. Dit is geen willekeurige eis: de wet schrijft voor dat alleen gecertificeerde bedrijven werkzaamheden mogen uitvoeren aan gasverbrandingsinstallaties, en dat vereist dat de juiste monteurs aantoonbaar vakbekwaam zijn. Hieronder vind je antwoord op de meest gestelde vragen over CO-certificering, je rechten als monteur en wat er op het spel staat.
Wat zegt de wet over CO-certificering voor monteurs?
De wet verplicht dat werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties uitsluitend worden uitgevoerd door gecertificeerde bedrijven, en dat het inbedrijfstellen van een toestel alleen mag worden gedaan door een monteur met een geldig Bewijs van Vakmanschap CO. Dit is vastgelegd in artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en geldt sinds 1 april 2023.
Het wettelijk stelsel, in de volksmond ook wel de Gasketelwet of het CO-stelsel genoemd, is op 1 oktober 2020 in werking getreden. Het doel is het terugdringen van het aantal koolmonoxide-incidenten in Nederland, waarvan sommige dodelijk zijn. De wet is van toepassing op alle gebouwgebonden gasverbrandingstoestellen: cv-ketels, geisers, gasboilers, gashaarden en rookgasafvoeren, zowel bij nieuwbouw als bij onderhoud en vervanging.
Belangrijk om te weten: onderhoud, reparatie en vervanging mogen worden uitgevoerd door een Voldoende Onderricht Persoon onder toezicht van een vakbekwame eerste monteur met Vakmanschap CO. Maar het inbedrijfstellen van een toestel mag uitsluitend worden gedaan door een monteur met een geldig persoonscertificaat, ook niet onder supervisie van een collega. Dit onderscheid is cruciaal voor de dagelijkse praktijk op de werkvloer.
Mag een werkgever een CO-certificaat als arbeidsvoorwaarde stellen?
Ja, een werkgever mag het bezit van een geldig CO-certificaat als arbeidsvoorwaarde stellen, en in de meeste gevallen is dat ook juridisch goed te verdedigen. Omdat een installatiebedrijf alleen een bedrijfscertificaat kan behouden als alle inbedrijfstellers over een geldig persoonscertificaat beschikken, is de eis direct gekoppeld aan de bedrijfsvoering en de wettelijke verplichtingen van het bedrijf.
Een werkgever die actief is in de installatietechniek loopt een aanzienlijk risico als monteurs zonder geldig certificaat inbedrijfstellingen uitvoeren. Bij een kritieke afwijking, zoals het inzetten van een onvoldoende gekwalificeerd persoon, kan het bedrijfscertificaat worden geschorst. Bij niet-herstel binnen drie maanden wordt het certificaat ingetrokken. Dat betekent dat het bedrijf geen werkzaamheden meer mag uitvoeren aan gasverbrandingsinstallaties.
Vanuit arbeidsrechtelijk perspectief geldt dat een werkgever redelijke eisen mag stellen die verband houden met de functie. Een CO-certificaat voor een monteur die inbedrijfstellingen uitvoert, is zo’n redelijke eis. Weiger je als monteur structureel mee te werken aan een wettelijk vereiste certificering, dan kan dat gevolgen hebben voor je arbeidsrelatie.
Wat zijn de gevolgen als je zonder CO-certificaat werkt?
Als je als monteur zonder geldig Bewijs van Vakmanschap CO een gasverbrandingstoestel in bedrijf stelt, overtreed je de wet. De gevolgen raken zowel jou als je werkgever: het bedrijfscertificaat kan worden geschorst, het bedrijf mag tijdelijk geen gecertificeerde werkzaamheden meer uitvoeren, en bij herhaling of niet-herstel wordt het certificaat definitief ingetrokken.
Gecertificeerde installatiebedrijven zijn bovendien wettelijk verplicht het CO-VRIJ beeldmerk te voeren. Dit beeldmerk moet zichtbaar zijn op de persoonslegitimatie van de installateur. Ontbreekt een geldig certificaat, dan mag het beeldmerk niet worden gevoerd en verliest het bedrijf zijn gecertificeerde status richting consumenten en opdrachtgevers.
Wie betaalt het CO-examen: jij of je werkgever?
In de meeste gevallen betaalt de werkgever de kosten van de CO-cursus en het bijbehorende examen. Omdat de certificering wettelijk verplicht is voor de bedrijfsvoering, is het in het directe belang van het installatiebedrijf dat zijn monteurs gecertificeerd zijn. Het is redelijk en gebruikelijk dat de werkgever deze investering draagt.
Of de werkgever ook verplicht is te betalen, hangt af van de cao die van toepassing is en de afspraken in je arbeidscontract. In de installatiesector zijn er cao-bepalingen die scholingskosten voor verplichte certificeringen bij de werkgever leggen. Controleer je eigen cao of vraag dit na bij je werkgever of vakbond als hier onduidelijkheid over bestaat.
Sommige werkgevers maken afspraken over terugbetaling als een monteur kort na het behalen van het certificaat vertrekt. Dat is toegestaan, mits de terugbetalingsregeling schriftelijk is vastgelegd en proportioneel is. Laat je hierover goed informeren voordat je tekent.
Hoe lang duurt het halen van een CO-certificaat?
Voor monteurs die voor het eerst een Bewijs van Vakmanschap CO willen halen, bestaat het traject uit twee stappen: eerst een theorievoorbereiding inclusief officiële theorietoets, en daarna een praktijktraining ter voorbereiding op het praktijkexamen. De praktijktraining voor het profiel Installeren duurt drie dagen, wat neerkomt op 24 studiebelastingsuren.
Het Bewijs van Vakmanschap CO wordt behaald na het succesvol afronden van zowel een theorietoets als een praktijkexamen bij een door InstallQ geaccrediteerde exameninstelling. De theorievoorbereiding wordt eerst afgerond, inclusief het afleggen van de theorietoets. Pas na het behalen van die toets kan een monteur zich inschrijven voor het praktijkexamen CO erkenning voor monteurs. Het totale traject vraagt dus enige planning, maar is goed te combineren met een drukke werkweek als de inschrijving op tijd wordt geregeld.
Voor monteurs die hun bestaande certificaat moeten verlengen, is het traject compacter. De hercertificering Vakmanschap CO bestaat uit een eendaagse dag van acht studiecontacturen. Die dag bestaat uit een praktijkgerichte opfristraining gevolgd door een theorie-examen dat direct aansluitend wordt afgenomen. Er hoeft geen praktijkexamen te worden gedaan en er is geen e-learning thuis vereist als voorbereiding. De verlenging is mogelijk vanaf zes maanden voor de vervaldatum van het huidige bewijs, die je kunt controleren via de Vakpaspoort Techniek-app.
Hoe IW Nederland helpt bij het behalen van je CO-erkenning
IW Nederland begeleidt monteurs en installatiebedrijven door het volledige CO-certificeringstraject, van eerste certificering tot hercertificering CO erkenning. Als door Vakmanschap Techniek aangewezen opleider verzorgt IW de volledige voorbereiding op zowel het theorie- als het praktijkexamen, in meer dan 40 goed uitgeruste trainingscentra verspreid over Nederland.
- Theorievoorbereiding inclusief de officiële theorietoets voor nieuwe deelnemers
- Driedaagse praktijktraining ter voorbereiding op het CO-praktijkexamen (profiel Installeren)
- Eendaagse hercertificeringsdag voor monteurs die hun bestaande certificaat verlengen
- Praktijkgerichte aanpak in een volledig ingerichte werkplaats, zonder onnodige theorie thuis
De trainingen zijn specifiek gericht op werkende professionals in de installatietechniek: monteurs en bedrijfseigenaren die hun vakbekwaamheid willen aantonen of op peil houden. Geen vooropleiding vereist, wel een praktische instelling. Wil je weten welk traject bij jouw situatie past? Bekijk het volledige aanbod van IW Nederland voor CO-erkenning en schrijf je in voor de eerstvolgende beschikbare datum.